بنا به فرموده خدا در قرآن، دوستی اهل و عیال و مال و منال و حتی تجارت و مسکن، باید تابع دوستی خدا و رسولش باشد. یعنی اگر لازم شود همه آنها باید در راه خدا و رسول هزینه شوند. در غیر این صورت، مدعی ایمان، فاسقی بیش نیست.

قُلْ‌ إِنْ‌ کَانَ‌ آبَاؤُکُمْ‌ وَ أَبْنَاؤُکُمْ‌ وَ إِخْوَانُکُمْ‌ وَ أَزْوَاجُکُمْ‌ وَ عَشِیرَتُکُمْ‌ وَ أَمْوَالٌ‌

اقْتَرَفْتُمُوهَا وَ تِجَارَةٌ تَخْشَوْنَ‌ کَسَادَهَا وَ مَسَاکِنُ‌ تَرْضَوْنَهَا أَحَبَ‌ إِلَیْکُمْ‌ مِنَ‌ اللَّهِ‌

وَ رَسُولِهِ‌ وَ جِهَادٍ فِی‌ سَبِیلِهِ‌ فَتَرَبَّصُوا حَتَّى‌ یَأْتِیَ‌ اللَّهُ‌ بِأَمْرِهِ‌ وَ اللَّهُ‌ لاَ یَهْدِی‌

الْقَوْمَ‌ الْفَاسِقِینَ‌ (24/توبه)

بگو اگر پدران و فرزندان و برادران و همسران و قوم و خویش شما و اموالى

كه بدست آورده‏ اید و تجارتى كه از كساد آن مى‏ هراسید و مسكن‏ هایى

كهبدان علاقمندید در نظر شما محبوب‏تر است از خدا و رسول او و جهاد در

راه او، پس منتظر باشید تا خدا فرمان خود را بیاورد، و خدا مردم تبه‏كار را

هدایت نمى‏كند.

خلاصه این آیه آن است كه براى یك موحد و مسلمان مكتبى، خدا و رسول و جهاد در

راه خدا باید از پدر و فرزند و برادر و همسر و اقوام و ثروت و تجارت و خانه مسكونى

محبوبتر باشد، آنها را به خطر اندازد نه مكتب را، از آنها دست بكشد نه از خدا و

رسول و جهاد، به طور كلى اینها نمى‏توانند بهانه باشند، و گر نه آن مؤمن، فاسق ا

ست و از بندگى ساقط شده و در ضلالت مى‏باشد.(1)

نكته‏ ها و اشاره ‏ها:

1. هنگامى كه به مسلمانان دستور جهاد داده شد، برخى به فكر پدران، برادران و

فرزندان كافر خویش بودند كه مى‏بایست با آنان بجنگند، و برخى دل در گرو سرمایه‏ ها

و تجارت خویش داشتند كه تا حد زیادى در دست مشركان بود و با مسافرت‏هاى آنان

به مكه رونق مى‏گرفت و گروهى نیز كه خانه‏ هاى خوبى در مكه داشتند، از ویرانى یا

تعطیلى آن‏ها در جنگ هراس داشتند.

این آیه ناظر به حال این افراد بوده و به آنان سخت هشدار مى‏دهد.

2. در آیه به سرمایه ‏هاى هشت‏گانه زندگى مادى بشر اشاره شده است كه چهار

قسمت آن‏ها یعنى پدران، فرزندان، برادران و همسران، به گروه خویشان نزدیك مربوط

است و قبیله نیز به گروه اجتماعى بشر مربوط مى‏باشد و دو قسمت نیز به سرمایه و

كار انسان‏ها ارتباط دارند و سرانجام به مسكن و خانه‏ هاى پر ارزش اشاره شده ا

ست.

3. مقصود آیه آن نیست كه انسان سرمایه‏ هاى اقتصادى و عواطف انسانى خود را

نادیده بگیرد، بلكه منظور آن است كه معیار ایمان واقعى را بیان كند. مؤمن واقعى

كسى است كه بر سر دو راهى حق و باطل، عشق به امور اقتصادى و زن و فرزند و

خویشان، او را از خدا، پیامبر و جهاد باز نكند؛ مؤمن واقعى كسى است كه امور ا

قتصادى در نظرش از دین او مهم‏تر نباشد.

4. آیه شامل همه ى مسلمانان در همه‏ ى عصرها مى‏شود؛ در جهان امروز نیز اگر

مسلمانان براى جهاد آماده نباشند و منافع مادى خود را بر رضاى خدا و رسول ترجیح

دهند، آینده آنان تاریك خواهد شد و به خطر خواهند افتاد.

5. ترجیح امور مادى بر خدا، پیامبر و جهاد، نوعى نافرمان‏بردارى و فسق است، و

این‏گونه دل‏باختگان زرق و برق زندگى مادى، شایستگى هدایت الهى را ندارند.

6. در آیه، با جمله‏ اى مبهم و سربسته دل‏باختگان دنیا تهدید شده‏اند؛ یعنى كسانى

كه منافع مادى خود را بر رضاى خدا مقدم مى‏دارند، صبر كنند تا كیفر الهى برسد، و یا

این‏كه خدا پیروزى پیامبرش را از راه دیگرى و به واسطه ى افراد شایسته ‏ترى تحقق

بخشد.

7. آیه نفرموده است كه خویشاوندان و سرمایه‏ هاى مادى خود را دوست نداشته

باشید، بلكه فرموده است آن‏ها را بیش‏تر از خدا و پیامبرش و جهاد دوست نداشته

باشید.(2)